سرخط خبرها
خانه / جلسات هفتگی / روش تحلیل سیاسی
وحید جلیلی

روش تحلیل سیاسی

اولین چیزی که خیلی لازم است ، اطلاعات کافی است. نمیشود براساس یک سری اخبار محدود ، تحلیل درستی ارائه داد. چون تحلیل ها مبتنی بر اطلاعات کامل نیست لذا صورت بندی های غلطی از فضای سیاسی کشور پیش آمده است. مثلا اگر راجع به جناح چپ یا جناح راست اطلاعات تاریخی کافی داشته باشیم نسبت به جریان های چپ و راست فعلی احتمالا موضع متفاوتی می گیریم.

• مباحث سیاسی: استاد وحید جلیلی

• زمان: ۹۳/۶/۱۰

• پی دی اف: A4

• صوت: دانلود بخش اول | دانلود بخش دوم


در ادامه متن کامل سخنرانی استاد وحید جلیلی در جمع اعضای تشکل فتیه با موضوع «روش تحلیل سیاسی» را به گزارش ستاد مردمی فتیه  می‌خوانید:

 

آقای جلیلی در پاسخ به این سوال که : چطور تحلیل گر سیاسی شویم؟ و تحلیل سیاسی چه مقدمات و الزاماتی دارد؟ فرمودند :

اولین چیزی که خیلی لازم است ، اطلاعات کافی است. نمیشود براساس یک سری اخبار محدود ، تحلیل درستی ارائه داد. چون تحلیل ها مبتنی بر اطلاعات کامل نیست لذا صورت بندی های غلطی از فضای سیاسی کشور پیش آمده است. مثلا اگر راجع به جناح چپ یا جناح راست اطلاعات تاریخی کافی داشته باشیم نسبت به جریان های چپ و راست فعلی احتمالا موضع متفاوتی می گیریم.

عموما بچه ها اطلاعات ندارند . خبر ندارند اول انقلاب چه خبر بود؟ دوره جنگ چه شرایطی بود؟ دوره هاشمی چه اتفاقاتی رخ داد و … .

لذا گفتیم که شرط لازم تحلیل داشتن ، اطلاعات کافی است خصوصا اطلاعات تاریخی.

نکته ی دیگر اینکه در عالم سیاست یک حوزه مباحث نظری داریم ویک حوزه مباحث عملی و واقعی. نوعا در سیاست -در معنای بدش- میگویند که آدم سیّاس آدمی است که یک طوری بنماید و جور دیگری عمل کند . میگویند سیاستمدار یعنی کسی که بین قول و عملش فاصله است.

اگر بخواهیم افراد را بر اساس ادعاهاشان تحلیل کنیم، به خطا خواهیم رفت. باید درکنار ادعاهای هر فرد ، عمل و واقعیت او را هم بشناسیم -که این کم اتفاق می افتد متاسفانه- .

بچه ها خیلی سوابق معمولی افراد را خبر ندارند. مثلا از سرمقاله های احمد توکلی در روزنامه رسالت خبر ندارند. که نهایتا امام –با آن سعه صدر- گفت قلم هاتان را خواهم شکست. –امام خطابش به احمد توکلی بود-

وقتی اطلاعات کافی نداشته باشی ، مجبوری تحلیل های کلیشه ای بکنی و مجبوری واقعیت را فرو کنی در دسته بندی هایی که نشانت میدهند. این غلط است. محلل ها –چون اطلاعات تاریخی ندارند- عمدتا کلیشه ای می شوند؛ حالا یا کلیشه ای راست یا کلیشه ای چپ.

مثلا میخواهی آقای ناطق نوری را تحلیل کنی. اگر سوابق ایشان را ندانی بعید است بتوانی تحلیل درستی از ایشان داشته باشی. (تمام هویت آقای ناطق به مقابله اش با میرحسین بود . خب چطور شد که در انتخابات۸۸ اینها با هم یک کاسه میشوند و آقای ناطق اینقدر از میرحسین دفاع میکند؟)

پس اصل اول این است که اطلاعات تاریخی را افزایش دهید. حداقل روزنامه های دهه اول انقلاب، روزنامه اطلاعات وکیهان را یک ورقی بزنید.

بعلاوه خاطرات مختلفی که منتشر شده است نیز کارآمد است.

از عمده روش های مطالعه تاریخ این است که اخبار و وقایع را باید از چند منبع مختلف بدست آورد. اگر بخواهی صرفا از یک منبع استفاده کنی آسیب دارد. بالاخره طرف از زاویه دید خودش دارد می بیند. این مهم است که یک اتفاق را از چند جانب نگاه کنیم . الان که امکانش هم به راحتی فراهم است. طیف های مختلف –سلطنت طلب، لیبرال، انقلابی و ….- مشغول خاطره نویسی اند.

تحلیل گر سیاسی آن است که بتواند فراتر از مرزبندی های روتین ، عمق کار را ببیند.

تحلیل گر سیاسی یعنی کسی که سرکار نمیرود. به فرض کسی ادعا کرد که من طرفدار ولایت مطلقه ام و دیگری مخالف مطلقه است، این حرف ها برای یک تحلیل گر زیاد اهمیتی ندارد. تحلیل گر قدرت تطبیق عمل ها با ادعا ها را دارد. میتواند ادعاها را با واقعیات تطبیق دهد.

زیاد پیش می آید که افراد به حرف هاشان ملتزم نباشند، قول و عملشان یکی نباشد.

در عالم سیاست گاهی اوقات، منش ها از بینش ها هم مهم تر میشود. باید بتوانیم منش فعالان سیاسی کشور را هم تحلیل کنیم. این درست نیست که اصول گرایی را تبدیل به چهارتا گزاره نظری کنیم که هرکس این ها را قبول داشته باشد اصولگرا باشد.

درست است که هر که این گزاره ها را قبول نداشت اصولگرا نیست؛ ولی هرکس هم این ها را نظرا قبول داشت لزوما اصولگرا نیست.

نکته قابل ذکر این است که تحلیل گر شدن ، پروژه ای نیست که مثلا یک دوره شش ماهه آموزش ببینی و سپس یک دفعه گی محلل شوی! تحلیل کردن باید جزء شخصیتت بشود و جزء سبک زندگی ات بشود. باید روزنامه هارا خواند، اخبار را دنبال کرد ، چهره ها را شناخت. این تیپی باید تحلیل گر شد، نه اینکه یک دوره چند روزه تربیت سیاسی برگزار کرد و بگوییم هرکس این دوره را به پایان رساند به درجه تحلیل گری دست پیدا کرده است!

باید از همان ابتدای ورود به فضای سیاسی ، حرف های مختلف را شنید. مثل همان کاری که در حوزات علمیه انجام میشود. طلبه از همان روزهای اول اقوال مختلف را می شنود. نقد و نظر اقوال را می بیند ، کم کم خودش هم نظر میدهد و … . معمولا دوره های تربیت سیاسی که برگزار میشود یک حرف را چندین بار به آن بنده خدا میگویند و طرف وقتی داخل فضای جامعه و دانشگاه مواجه با چند شبهه محکم شد ، بنیانش به هم می ریزد.

از نظراتی که ما درباره انتخابات داریم همین است که در این ایام فرصتی فراهم میشود که مردم حرف های مختلف را بشنوند و بتوانند تحلیل کرده و یکی را ترجیه دهند. یعنی به نظر ما انتخابات صرفا طریقیت –برای رای آوردن عده ای- ندارد، بلکه انتخابات موضوعیت هم دارد. موضوعیت دارد برای بالا رفتن شعور سیاسی مردم.

از مهم ترین محورهای تحلیل سیاسی برای شما ، بحث های عوام و خواص اقا باید باشد. اقا میگه من رفیق داشتم راننده کامیون بود ولی خواص بود.

از آن طرف بهترین ادم ها چقدر در سیاست عوامانه رفتار میکنند . مغلوب فضا سازی ها میشوند . شجاعت فقط در میدان جنگ نیست ، یک نوعش شجاعت در مقابل فضاسازی های سیاسی است.

شما باید شجاعت داشته باشی تا بتوانی درست بفهمی. ترس، گاها مانع از فهم درست مطالب است.

یک بخش مهم مباحث سیاسی هم ، مباحث اخلاقی و نفسانی است. افرادی داشتیم که کتاب در رابطه با ولایت فقیه نوشته بودند ولی مقابل امام و رهبری ایستادند . نَفس، کار خودش را میکند بالاخره.

حب و بغض ها گاها تاثیر زیادی در تحلیل ها دارد.

قرآن میگوید :

یا ایها الذین ءامنوا کونوا قوامین بالقسط شهداء لله و لو علی انفسکم

و لا یجرمنکم شنئان قوم علی الا تعدلوا

امام برا چه امام شد؟ درست که عالِم قوی یی بود ، ولی روی خودش هم کار کرده بود.

در موضع گیری ها، تقوا و اخرت باید مهم باشد برای مان . همه اش هم با ادعا نیست. ممکن است طرف استاد اخلاق باشد ولی در صحنه ی عمل بی اخلاق ترین ادم باشد.

خیلی از مشکلات و معارضات سیاسی ، منشا فکری ندارد ، منشا های اخلاقی دارد.

قضیه از این قرار است که محلل شدن مثل مجتهد شدن است (یعنی این دو از یک سنخ اند) . هر دو ، ملکه است. و برای تحصیل ملکه باید مدام غور کنی ، مباحث را ببینی . همان طور که مکانیکی نمیشود مجتهد شد ، محلل نیز نمیتوان شد. یعنی باید ان قدر ممارست در تحلیل بکنید که کم کم به آن ملکه برسید.

آن طور که من از تحلیل سیاسی می فهمم -و با توجه به اینکه سیاست، علم کسب و حفظ قدرت است- ، در تحلیل سیاسی هرچه قدر که قدرت طلبی و منفعت طلبی را در خودمان مهار کنیم تحلیلمان به واقع نزدیکتر است .

همچنین باید از تاریخ هم عبرت بگیریم. خدا میگوید : و ذکرهم بایام الله …

همچنین ببینید

استاد محمدی-فتیه

آسیب‌شناسی فعالیت‌های فرهنگی| ارائه‌ی بحث حجت‌الاسلام استاد محمدی در جلسه هفتگی فتیه

حجت‌الاسلام استاد محمدی، از دانش آموختگان مشهدی حوزه‌ی علمیه قم و از زمره‌ی شاگردان فیلسوف …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *