سرخط خبرها
خانه / اخبار / بازانتشار نامه‌ی تفصیلی جمعی از تشکل‌ها درباره مسیر پیش‌روی آستان قدس| بمناسبت دومین سالگرد انتصاب حجت‌الاسلام والمسلمین رئیسی
نامه به آستان قدس
نامه به آستان قدس

بازانتشار نامه‌ی تفصیلی جمعی از تشکل‌ها درباره مسیر پیش‌روی آستان قدس| بمناسبت دومین سالگرد انتصاب حجت‌الاسلام والمسلمین رئیسی

باسمه تعالی
«آستان قدس رضوی؛ از نگاه نزدیک»
نگاهی اجمالی به رویکردهای اقتصادی، فرهنگی و علمی پیش روی مدیریت آستان قدس رضوی132

مقدمه:
آستان قدس رضوی، پایتخت معنوی ایران اسلامی و قطب تولید فرهنگ ناب رضوی، تنها یک ساختار اداری عریض و طویل با کارکردهای مشابه با برخی از دیگر مجموعه های متولی موقوفات نیست. «ملجا معنوی و عالی ترین پایگاه فرهنگی جهان تشیع در اشاعه معارف اسلامی و سیره اهل بیت» که بناست «دارای تعامل مطلوب در گستره همه جهان» و به طریق اولی جهان اسلام باشد و پرچمدار تولید و پیاده سازی یک مدل عملیاتی برای حصول به تمدن نوین اسلامی گردد، قاعدتا باید به لوازم نرم افزاری و سخت افزاری این اهداف هم ملتزم باشد. پس از سالها حضور موثر آیت الله واعظ طبسی به عنوان تولیت آستان قدس رضوی و گسترش وسیع فعالیتهای این مجموعه در شئون مختلف اقتصادی، فرهنگی، علمی و حتی اجتماعی و با انتصاب حجه الاسلام رئیسی در راس این مجموعه، آستان قدس، با یک مسیر جدید در تحقق این اهداف روبرو است که پیمودن آن، نیاز به بهره گیری از تجارب گذشته، آسیب شناسی نقاط ضعف و تاکید بر نقاط قوت فعالیتهای صورت گرفته دارد. بدین منظور، جمعی از تشکلهای فرهنگی مشهد، که طیف وسیعی از متخصصین حوزوی و دانشگاهی و مجموعه های مردمی را شامل می شوند، تصمیم گرفتند، در قالب یک تحقیق کیفی، خلاصه ای از مهمترین فرصت ها و تهدیدهای پیش روی مدیریت مجموعه را که پیش از این جسته و گریخته در رسانه ها مطرح شده بود و یا با جلسات متعدد با کارشناسان بدست آمد، شناسایی و بصورت عمومی در اختیار مدیریت آستان و فضای عمومی نخبگان کشور قرار دهند. خوشبختانه، همزمان با این تصمیم، مدیریت آستان قدس نیز ، با اعلام فراخوان عمومی ایده ها و پیشنهادات، تمایل خود را به پذیرش نظرات مردم و گروههای مرجع در مسیر تحقق اهداف آستان قدس و فرامین ۷ گانه رهبری، اعلام نموده که نشان از عزم راسخ مدیران انقلابی آستان قدس برای ایجاد تغییرات بنیادی دارد.
از آنجا که محدوده فعالیتها و حوزه مسائل مورد بحث بسیار گسترده است، اولا بنا بر اختصار در بیان مطالب گذاشته شده و از ذکر جزئیات دقیق پیشنهادات تا حد امکان اجتناب شده و ثانیا مطالب به دو بخش اجمالی و تفصیلی تقسیم شده که بخش تفصیلی شامل مصادیق مهم و شرح نحوه پیاده سازی پیشنهادات است. در حوزه محتوایی نیز، موضوعات مورد بررسی به تفکیک در حوزه مسائل اقتصادی و مسائل علمی – فرهنگی ارائه شده اند. در بیان مطالب، تلاش شده که رویکرد حاکم بصورت ایجابی و روبه جلو و بیشتر ناظر به رویکردهای روی زمین مانده باشد تا نقد مفصل عملکردهای پیشین،اگر چه در موارد متعددی برای تبیین منطق رویکرد جدید، بررسی نقاط ضعف ضروری بوده است.
نویسندگان این متن، بنا را بر انتشار عمومی و رسانه ای این سلسله از بیانیه ها گذاشتند تا هم امکان نقد وبررسی آن در فضای عمومی و نخبگانی کشور و استان بوجود بیاید و هم راه برای اظهار نظر سایر متخصصین و دغدغه مندان که احیانا زوایای دیگری از موضوعات را در نظر دارند، باز شود. امیدواریم این متن خلاصه، آغاز کننده مسیری برای یک گفتمان عمومی در تحقق فرامین مقام معظم رهبری از آستان قدس رضوی باشد. ان شالله

 

۱- نگاهی نزدیک به رویکردهای اقتصادی پیش روی مدیریت آستان قدس رضوی
در متن پیش رو مهمترین مواردی را که در حوزه اقتصادی آستان قدس باید مورد توجه قرار بگیرد، اشاره شده است. در این نسخه از نامه، مصادیق و نمونه های موفق اشاره نشده و تنها به سر تیتر مهمترین عناوین کاری بسنده شده است.
۱-۱: بندهای ۲۴ گانه سند اقتصاد مقاومتی، تنها ویژه دولت نیست، آستان قدس این سند را باید مبنای عملکردها و ارزشیابی های تمامی فعالیت های اقتصادی خود قرار دهد. فرصت های ویژه بنگاههای اقتصادی آستان قدس، این مجموعه را کاملا مستعد پیاده سازی پایلوت این سیاستها کرده است.
۱-۲: تصدی گری آستان قدس بر بنگاه‌های زیرمجموعه خود سنخیتی با اقتصاد مردم محور ندارد. در واقع آستان قدس رضوی به جای درگیر شدن با مسائل اجرایی و سخت افزاری تصدی گری، می‌تواند ظرفیت خود را در حوزه نرم افزار و مغز افزار اقتصاد فعال سازد.
۱-۳: تمامی عرصه هایی که آستان قدس به میل و یا به اکراه وارد فعالیت در آنها شده است، باید با یک نگاه آسیب شناسانه و برمبنای اصل فلسفه وجودی آن و با توجه به نقشه بالادستی تهیه شده برای وضعیت اقتصادی آستان بررسی شوند و سطح فعالیت مفید مشخص گردد. (پیمانکاری، تامین سرمایه، نظارتی، سیاست پژوهی، توزیعی ….).
۱-۴: رویکرد اصلی صنایع آستان قدس باید تغییر سبد اقتصادی از صنایع بالغ و دارای فضای رقابتی خصوصی خرد به صنایع نو با فناوری بالا که بخش خصوصی ریسک پذیری حضور در آنها را ندارد، قرار بگیرد.
۱-۵: حضور پررنگ در حوزه پر رونق اقتصاد فرهنگ، یکی از مهمترین راهبردهای جایگزین برای سرمایه گذاریهای تجاری سود محور سالیان گذشته است که اثرات فرهنگی وسیعی را نیز در سطح شهر و کشور ایجاد خواهد نمود.
۱-۶: آستان قدس، بدلیل تنوع خود کاملا مستعد حضور در بازار تامین زیر ساخت ها و موضوعات دانش بنیان است از حمل و نقل و راه آهن و زائرسراهای ارزان قیمت تا برخی از صنایع بالادستی دانش بنیان چون تجهیزات پزشکی، گیاهان دارویی، زنجیره تامین کالاهای حیاتی و صنایع کشاورزی مدرن…
۱-۷: حمایت از محرومان و مستضعفان، دستور کار اصلی و دارای فوریت آستان است. در این حوزه باید:
۱-۷-۱: تجربیات نسبتا موفق آستان قدس در سالهای گذشته در برخی از حمایتهای خیریه ای، ادامه و توسعه یابد.
۱-۷-۲: هرم نیازهای پایه و اولویت دار محرومین که حداقل ۲۰ مشکل کلیدی را شامل می شود، مورد توجه قرار گرفته و همکاریهای بین بخشی مورد نیاز با سازمان های شهری و دولتی برای کاهش آنها، برنامه ریزی شود.
۱-۷-۳: مساله مسکن و زائر سراهای ارزان قیمت و انبوه، بعنوان یکی از مهمترین مشکلات موجود در راس توجه قرار گیرد.
۱-۷-۴: طراحی فرآیند صحیح برای شناسایی مستمر محرومین و تجمیع پایگاه داده های مربوط به وضعیت دهکهای پایین درسطح کشور و شهر صورت پذیرد و از این طریق امکان پیاده سازی یک نظام پایدار تامین محرومان بوجود آید.
۱-۷-۵: نظامنامه های مدون و مشخصی برای اعمال انواع بسته های حمایتی از خانواده ها که طیفی از خدمت رسانی از تامین نیازهای اولیه تا توانمند سازی و آموزش های پیشرفته کاری را شامل می شود طراحی و اجرا گردد.
۱-۷-۶: از تجربیات مفید جهانی و کشوری در حوزه توانمند سازی محرومان در مقیاس های وسیع حتما استفاده شود.

۱-۸: آستان قدس، باید نسبت مستقیمی بین مسائل کلان استان با فعالیتهای خود برقرار کند و در این میان فعالانه در مسائلی چون هویت مشهد، مدل توسعه تجاری در مشهد، تغییر کاربری ها، پیوست فرهنگی پروژه ها، بحران آب و …حضور داشته باشد.
۱-۹: فرصت استفاده از انبوه سرمایه های زائران و مجاوران در قالب های مختلفی چون وقف و … باید مد نظر قرار بگیرد.
۱-۱۰: یکی از مهمترین اولویت ها، شناسایی و تصحیح برخی از روندهای ناصحیح سالیان گذشته آستان قدس در عرصه های اقتصادی همچون مواضع سرمایه گذاری، ساخت مجتمع های تجاری بی ضابطه و … است که باید با یک نگاه تخصصی و عالمانه بدان توجه شود و اقدامات فوری برای تصحیح این روندهای مضر صورت پذیرد.
۱-۱۱: بدلیل گستردگی کار و در نتیجه کاهش تمرکز مدیران کلان، زمینه های متعددی برای انجام بی قانونی های شبه قانونی در ساختارهای اقتصادی آستان بوجود آمده؛ این روندها باید به سرعت شناسایی و با ساختارهای پیچیده مسبب آن برخورد شود.

۱-۱۲: پیشنهادات و ایده های متنوع نخبگان، تنها زمانی اجرایی خواهند شد که افرادی با تجربه اجرایی متناسب، اراده فعالیت جهادی و تفکر انقلابی وارد مدیریت های میانی سیستم شوند و حلقه بسته موجود در این قبیل سیاستگذاری ها شکسته شود.
۱-۱۳: کارهای کوتاه مدت و فوری وجود دارند که باید در دستور کار مجموعه قرار یگیرد:
۱-۱۳-۱: بررسی آخرین وضعیت بافت اطراف حرم در تعامل با شهرداری، شورای شهر و مشاورین طرح های مزبور.
۱-۱۳-۲: حسابرسی وضعیت فعلی دارایی ها، مصارف و هزینه های آستان قدس و شفاف شدن وضعیت شاخص های کارکردی سیستم و میزان حرکت در شاخص های برنامه چشم انداز بیست ساله.
۱-۱۳-۳: شناسایی دقیق و فوری محرومیت های حاد در سطح مجاوران مشهدی و زوار و راههای موقت کمک رسانی ها
۱-۱۳-۴: تشکیل و برگزاری جلسات اتاق فکری مدون در حوزه های مختلف اقتصادی برای طراحی برنامه های کوتاه مدت با حضور نخبگان انقلابی سطح شهر و کشور.
۱-۱۳-۵: اخذ پیشنهادات تحولی از اجزای مختلف اقتصادی آستان قدس در برنامه کوتاه مدت، بویژه در موارد اولویت دار که در پیام انتصاب تولیت نیز بدان اشاره شده است و بررسی فلسفه وجودی هر مجموعه در یک قالب استاندارد.

۲- نگاهی نزدیک به رویکردهای فرهنگی – علمی پیش روی مدیریت آستان قدس رضوی
پس از بخش اول بررسی ها در حوزه های اقتصادی مربوط به آستان قدس، در این بخش، سعی خواهد شد ابتدا به برخی از مهمترین مسائل حوزه های فرهنگی اشاره شود (۷ نکته ابتدایی) و سپس به نکاتی در حوزه برنامه های بالادستی و حوزه های علمی بصورت خلاصه اشاره شود.
۲-۱: فرهنگ نخبه‌گرایانه و استعلایی پس از حرکت مردمی ابتدای انقلاب در بسیاری از نهادهای دولتی مورد مقاومت بدنه قرار گرفت که در برخی موارد با گذشت سالیان تضعیف گردید. اما در آستان قدس رضوی علیرغم نگاه‌های انقلابی راس مجموعه این امر در مناسبات حاکم بر فرهنگ سازمانی تغییر خاصی نیافت و همچنان جاری و ساری است.
۲-۲: هدف از زیارت، تجلی سبک زندگی امام معصوم، به صورت حداکثری و در همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی زائر است، اما در مقابل این نگاه منظومه ای و جامع به اسلام که انقلاب را نیز ایجاد کرد، اغلب، نگاه هایی توسط آستان قدس ترویج شده که آن را می توان رویکرد اسلام عامیانه نامید، رویکردی که درصدد نیست نگاه همه جانبه و جامع‌الاطراف به دین را به شیعیان و موالیان آن‌ها منتقل کند.

۲-۳: در حوزه سیاستگذاری فرهنگی، آستان قدس با دو مشکل عمده روبروست. یکی تعدد سیاست های متناقض فرهنگی در بخشهای مختلف سازمان و دیگری ضعف ارتباطی اتاق فکرهایی که مبانی و رویکردها را به سیاست‌های اجرایی تبدیل می کنند.
۲-۴: در حوزه برنامه ریزی فرهنگی، اشکالات متعددی در ساختار آستان قدس وجود دارد:
۲-۴-۱: فرهنگ نخبه‌گرایانه و اشرافی علاقه مفرط به تصدی‌گری، باعث شده ارتباطات آستان قدس با مجموعه‌های فرهنگی درون شهر و کشور بسیار ضعیف باشد و در بسیاری از حوزه‌های فرهنگی، امکان همکاری و مشارکت با حجم عظیمی از فرصت ها و امکانات فراهم نشود.
۲-۴-۲: معطل ماندن بسیاری از فرصتهای بالفعل موجود در آستان قدس همچون موزه ها، کتابخانه، مجموعه های منحصر بفرد ورزشی و …برای توسعه محتوایی و بی استفاده ماندن ظرفیت اجتماعی وسیع آن…
۲-۴-۳: ضعف شدید در استفاده از فرصتهای موجود در دیپلماسی فرهنگی از زائرین و مجاورین اهل سنت گرفته تا مدافعان حرم و خانواده هایشان تا چندین میلیون زائر خارجی عرب زبان…
۲-۴-۴: کم توجهی به ابعاد فرهنگی موضوعات مربوط به محرومیت های حاشیه شهر و اتکای صرف به حرکات اقتصادی و در سوی دیگر بی توجهی به مقوله پیوست فرهنگی و اثرات اجتماعی و فرهنگی فعالیت های اقتصادی خود.
۲-۵: ساختارهای متعدد و موازی، تصمیم گیریهای فرد محور و فقدان بستری برای نظارت محتوایی بر برنامه های فرهنگی آستان قدس، سه اشکال عمده در ساختارهای فرهنگی آستان قدس است که باید برای رفع آن اقدام فوری صورت بگیرد.
۲-۶: آستان قدس باید به سرعت و البته با سعه صدر، فضا را برای حضور جریان های مختلف فکری و اعتقادی انقلابی در سطوح مختلف تبلیغی، هنری و رسانه‌ای آستان قدس در همه سطوح آماده کرده و با پذیرش همه سختی های این مسیر، انحصار موجود در این زمینه را بشکند. این امر در کنار استفاده از ظرفیت واقعی مخاطبین و تنوع سوژه‌های هنری و رسانه‌ای می تواند انقلابی در تولیدات هنری و رسانه ای آستان ایجاد نماید.
۲-۷: ظرفیتهای مغفول صنایع فرهنگی برای اثر گذاری های اجتماعی بسیار بالاست. متاسفانه رویکردهای فرهنگی به خصوص فرهنگ انقلابی در موضوعاتی از این دست مثل ترویج کتاب وجود ندارد و به عنوان مثال در همین مورد خاص، برنامه‌ جامعی برای کار تربیتی پرحجم در مخاطب نوجوان و جوان کتابخانه‌ها صورت نگرفته است.
۲-۸: اسناد پشتیبان و متن برنامه چشم انداز بیست ساله تفصیلی موجود در آستان قدس، باید فرصت تلقی شود. بسیاری از مسائل موجود در این سند، قابل پیگیری است که متاسفانه با گذشت تقریبا نیمی از برنامه هنوز تحقق نیافته است.
۲-۹: یکی از ملزومات نگاه جهانی به علم و حوزه های فرهنگی، تعاملات وسیع با نهادهای شهری مرتبط، مجموعه های نخبگانی کشوری و بین المللی است. این در حالی است که حتی ارتباطات درون مجموعه ای نیز در آستان دچار اشکالات عدیده است!
۲-۱۰: رشته های موجود در دانشگاه های آستان قدس رضوی (دانشگاه امام رضا و دانشگاه علوم اسلامی رضوی)، قاعدتا می بایست مبتنی بر شبکه مسائل آستان قدس و مزایای رقابتی نسبی این مجموعه (استراتژی های رقابتی) بنا شود در حالیکه در بسیاری از موارد این اتفاق نیفتاده و عملا تفاوت واضحی از این حیث با سایر مراکز دانشگاهی و پژوهشی ندارند.
۲-۱۱: مجموعه های آموزشی موجود در آستان قدس، با وجود بهره بردن از امکانات سخت افزاری مناسب و پیشرفته، بدلیل نبود نگاههای محتوایی عمیق و برنامه ریزیهای مبتنی بر نیاز و مخاطب، به هیچ وجه خروجی هایی در حد انتظار نداشته و با آنچه دانش آموز و دانشجوی تراز انقلاب اسلامی است فاصله زیادی دارند.
۲-۱۲: اشکالات متعددی به مدل برنامه ریزی آستان قدس وارد است، از بحثهای روشی تا مدل ناکارآمد استفاده شده برای برنامه ریزی. مهمترین مورد این است که با اینکه علی الظاهر، سند چشم انداز آستان قدس، تکالیف راهبردی بخشهای مختلف سازمان را تعیین کرده؛ اما در عمل، هیچ یک از پنج حوزه اصلی این مجموعه دارای شاخصهای عملکردی و برنامه دقیق سالانه ذیل اهداف کلان نیستند و عملا نقشه مشخصی برای عملکرد خود ندارند. این موضوع بوضوح خود را در عملکردهای اقتصادی، علمی و دانشگاهی آستان نشان می دهد.
۲-۱۳: با انتصاب تولیت جدید و تغییرات جدی در روندهای پیش روی آستان قدس، گریزی از تغییرات بنیادین در سیاستگذاری علمی ، پژوهشی و برنامه ای نیست. بسیاری از پیشنهادات و ایده های جدید در حوزه های مختلف می بایست توسط اتاق های فکری اداره و مدیریت شوند که از تخصص های بین رشته ای و از فضاهای علمی و تعاملات نخبگانی برخوردار باشند.
۲-۱۴: آستان قدس نیاز جدی به برخی تغییرات ساختاری و انسانی کلان با حفظ تنوع کارکردی خود دارد.
و من الله التوفیق

دریافت متن تفصیلی بیانیه

مجمع مطالبه مردمی مشهد مقدس،
مرکز مطالعات راهبردی تربیت اسلامی مشهد،
تشکل مردمی فتیه،
مجمع فعالان حوزه و دانشگاه،
گروه تبلیغی سیدالشهدا،
اندیشکده توسعه منطقه ای خراسان رضوی،
انجمن اسلامی مسجد سناباد،
موسسه فرهنگی و هنری آرمان،
انجمن مستند سازان انقلاب اسلامی خراسان

همچنین ببینید

«کارگاه رشد دوران غیبت»| سلسله سخنرانی حجت‌الاسلام استاد هدایت در محفل معرفتی فتیه- رمضان‌المبارک 1396

سومین سالی بود که شب‌های ماه مبارک رمضان را غنیمت شمردیم برای کسب معارف معرفتی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *