سرخط خبرها
خانه / مکتوبات / «روحانیت انقلابی، انقلاب روحانی» | یادداشت دکتر جمال یزدانی
«روحانی انقلابی، انقلاب روحانی» یادداشت دکتر جمال یزدانی
«روحانی انقلابی، انقلاب روحانی» یادداشت دکتر جمال یزدانی

«روحانیت انقلابی، انقلاب روحانی» | یادداشت دکتر جمال یزدانی

روحانیت انقلابی،انقلاب روحانی
روحانیت انقلابی،انقلاب روحانی

انقلاب اسلامی مرهون پیش‌برندگی روحانیت اصیل و پیش‌قدم در صحنه‌های مبارزه علیه ظلم به مردم و تحجر و التقاط در دین بوده است. تعبیر «انقلاب آخوندها» که در ادبیات رسانه‌های غربی جاری بوده است، دقیقا نشان‌دهنده جایگاه روحانیت در این مناسبات است.

به مناسبت دهه فجر

• یادداشت دکتر جمال یزدانی

• موضوع: روحانیت انقلابی، انقلاب روحانی  

• پی دی اف: A4


انقلاب اسلامی مرهون پیش‌برندگی روحانیت اصیل و پیش‌قدم در صحنه‌های مبارزه علیه ظلم به مردم و تحجر و التقاط در دین بوده است. تعبیر «انقلاب آخوندها» که در ادبیات رسانه‌های غربی جاری بوده است، دقیقا نشان‌دهنده جایگاه روحانیت در این مناسبات است.

اگر در قرائت اسلام ناب، دین اداره کننده جامعه محسوب می شود و برای همه نیازها پاسخ دارد و در این پاسخ‌گویی به نیاز کارآیی و کارآمدی هم دارد، نشان‌دهنده ان است که دین همیشه همراه و حتی راهنمای و پیشوای زندگی مردم نیز هست، چون من مکلف در زندگی به مشکل برمی‌خورم و بعد به سراغ دین می‌روم تا مشکلاتم را حل کنم. بنابراین دین در ذات خود پیشرو و جلوتر از زمان حال است.

دین علاوه بر اینکه مجموعه معارف، باورها، اخلاق و احکام و دستورات است، نمادها و نشانه‌هایی انسانی دارد که مبین، مبلغ و مجری این ابعاد هستند. و اگر این نمادها و نشانه‌های دینی نشان‌دهنده و حکایتگر یکی از ابعاد ذات دین(که ان پاسخگویی و پیشرو بودن است) نباشد، عملا معانی دیگری از دین را به جامعه و مردم منتقل می‌کنند. یکی از مهمترین این نمادها و نشانه‌ها، روحانیت است. روحانی هم به واسطه نوع علمش و هم به واسطه ظاهر و لباسش نماد و نشانه دین تلقی می‌شود. یعنی وقتی مردم عادی یک روحانی را مشاهده می‌کنند، معانی و فرهنگ خاصی به ذهنشان متبادر می‌شود، و دقیقا به خاطر همین تداعی معانی است که واکنش‌های مختلفی را نشان میدهند؛ برخی به آن احترام می‌کنند، برخی وارد تعامل می‌شوند تا نیازی(عمدتا سوال شرعی) از ابعاد معنوی خود را برطرف نمایند، برخی نیز بی‌احترامی‌ می‌کنند و انواع رفتارها و تعاملات دیگری که رخ می‌دهد.

حال اگر روحانی به عنوان نماد دین و دین‌داری، پیشرو بودن و پاسخگویی کارآمد دین را نتواند نشان دهد، چه معنایی به ذهن مخاطب منتقل می‌شود؟ چه تصویری از دین نزد ذهن او شکل می‌گیرد؟ خواه ناخواه عموم مردم بین اصناف مختلف روحانیت تفاوتی قائل نیستند. وقتی امام جماعتی را می‌بینند که بدون توجه به مامومین وارد مسجد می شود، نمازی می‌خواند و بعد بدون برقراری ارتباط با انها دوباره مسجد را ترک می‌کند، وقتی می‌بینند او برای گرفتن حقوق ماهیانه‌اش برای نماز اقدام می‌کنند و… یا وقتی مردم می‌بینند که برای بسیاری از حوزه‌های علمیه و روحانیت، برخی مسائل ظاهری دینی اهمیت دارد اما در مقابل مفاسد اقتصادی جاری در کشور، که به مثابه خوره‌ای اعتماد مردم را می‌خورد، سکوت می‌کند، چه معنایی از دین نزد ذهن او شکل می‌گیرد؟ اینکه روحانیت حاضر نیست برای مردم و بهبود زندگی ان‌ها هزینه بدهد، آیا خلاف آن ذات دین که پاسخگویی کارآمد به زندگی مردم است، نمی باشد؟

امام چرا مقبول آحاد ملت افتاد؟ چون ملت می‌دید که او به عنوان نماد و نشانه دین، دارد زندگی‌اش و فرزندانش را برای مقابله با رژیمی که حیات مردم را نشانه رفته بود هزینه می‌کند، به هر ستم آشکاری به مردم او اعتراض می‌کند و فریاد می‌زند ولو برایش هزینه داشته باشد، این گونه مردم به نهاد دین و بالتبع به نماینده‌اش اعتماد می‌کند و با همه وجود در خدمت ان قرار می‌گیرد.

«روحانی انقلابی، انقلاب روحانی» یادداشت دکتر جمال یزدانی
«روحانی انقلابی، انقلاب روحانی» یادداشت دکتر جمال یزدانی

مثلا در عرصه اقتصاد ناسالم کشور و بانک‌ها و بازارهای ربوی، چگونه است که یک غیرملبس در تریبون نمازجمعه می‌تواند حرص بخورد و هزینه بدهد، اما هیچ صدایی از طلبه ها و حوزه‌های علمیه حتی در حمایت از او بلند نمی‌شود؟ چرا هیچ مطالبه‌ای از طلبه‌ها و روسای حوزه‌های علمیه از ائمه جمعه شهرها برای پرداختن به مسئله اشرافیگری مسئولین، اجحاف به حقوق مردم، توجه به هنر به عنوان یکی از مهم ترین ابعاد زندگی مردم و هزاران موضوع و دغدغه مردمی شکل نمی‌گیرد؟ مثلا یک امام جمعه ایا نمی‌تواند ساماندهی مردمی در مقابله با تورم، یا مصرف کالای خاص فرهنگی و… را انجام دهد؟

حضرت امام در طول نهضت و هم‌چنین بعد از انقلاب اسلامی به تناسب موضوعات و ضرورت های روز زندگی مردم بیانیه، سخنرانی، پیام، مذاکره و… با طیف‌های مختلف داشته‌اند و در آن اظهارنظر نموده‌اند. این‌ها بوده است که امام را متمایز از دیگر نمادها و نشانه‌های دین می‌کرده است. مردم باید کارآمدی دین را در عمل مشاهده کنند و گرنه به آن بی‌اعتماد می‌شوند، و روحانیت به عنوان مهم‌ترین بستر تحقق این امر محسوب می‌شود.

انقلاب روحانی سال ۵۷ تداوم پیدا نمی‌کند مگر با روحانی انقلابی‌ای، که مداوم انگیزه‌های اولیه را در مردم زنده نگاه دارد، انگیزه‌هایی که مردم به آن خاطر قیام و انقلاب کردند و جمهوری اسلامی را متناسب با ان مستقر نمودند. اگر روحانی هم خود هضم گفتمان‌های رقیب شود و با آن‌ها همساز شود، باید فاتحه دین را در آن جامعه خواند. همان‌طور که مومن در هیچ چارچوبی نمی‌گنجد، روحانی هم به عنوان نماد دین نباید در هیچ چارچوبی بگنجد وگرنه در غیر این صورت نمی‌تواند پیشرو و جلودار زندگی مردم باشد حتی اگر این چارچوب، ساختاری بوروکراتیک جمهوری اسلامی باشند. اقتضا کار اجرایی و مدیریتی در هر رژیمی محافظه‌کاری و حفظ وضع موجود است. اصلا ولی فقیه در نظام جمهوری اسلامی کارکردش حفظ پویایی و انقلابی نظام است. روحانیت نیز که همه ذیل ولایت فقیه معنا پیدا می‌کنند نیز باید همان کارکردهای ولی فقیه جامعه را در حوزه های محدودتر و کوچک‌تر ایفا کنند. همانطور که رهبری حافظ سیاست‌های کلان و مسئول عدم انحراف کل کشور از مسیر اسلام و انقلاب هستند، روحانیت هم باید خود را مسئول عدم انحراف دستگاه‌های شهر خود از این مسیر بداند، بنابراین باید بتواند همواره خود را جلودار حرکت‌ها و اعتراضات اجتماعی علیه فسادها، ظلم‌ها، تبعیض‌ها و بی‌عدالتی‌‌ها قرار دهد.

حوزه علمیه در واقع آن‌جایی که باید به علمش عمل کند در همین حوزه استیفای حقوق مردم و زندگی مردم است و نیروهای خود را نیز به همین آرمان باید تربیت نماید. در واقع حوزه‌ها باید مجامع مطالبه مردمی باشند و مردم، حوزه را در حل مشکلات خود فعال و کارآمد ببینند و مشاهده کنند که در این صورت به دین اقبال می‌کنند و مردانه پای کیان دین و ارمان‌های آن ایستادگی و مقاومت می‌کنند.

والسلام علیکم و رحمه الله

همچنین ببینید

نامه به آستان قدس

بازانتشار نامه‌ی تفصیلی جمعی از تشکل‌ها درباره مسیر پیش‌روی آستان قدس| بمناسبت دومین سالگرد انتصاب حجت‌الاسلام والمسلمین رئیسی

باسمه تعالی «آستان قدس رضوی؛ از نگاه نزدیک» نگاهی اجمالی به رویکردهای اقتصادی، فرهنگی و …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *